پوشش ضد حریق چیست و انواع آن کدام است؟

پوشش ضد حریق چیست

پوشش ضد حریق از جمله موضوعاتی است که نسبتا تازه و در سالیان اخیر در ادبیات فنی رشته ساختمان ورود نموده است. علی‌رغم تازگی این مبحث در نظام اجرایی کشور ما، موضوع مقاوم سازی سازه‌های فولادی در برابر حریق دارای سابقه طولانی در سطح جهان است. در این نوشتار کوتاه تلاش گردیده تا به زبانی ساده اطلاعات اولیه و ضروری در مورد این که پوشش ضد حریق چیست و چه کاربردی دارد و انواع آن کدام است منتشر گردد.

آسیب پذیری سازه فولادی در برابر حریق

سازه‌های فولادی از المان‌های عمدتا جدا نازک ساخته می‌شوند. جداره نازک این المان‌ها سبب می‌شود تا اینرسی حرارتی یک عضو فولادی کاهش یابد. منظور از اینرسی حرارتی میزان مقاومت حرارتی یک جسم برای افزایش یک درجه‌ای دمای آن در یک شار حرارتی ثابت است. تصور کنید یک ستون فولادی از نیمرخ IPB به طول ۳ متر را که در شرایط سرویس تا ۶۰ درصد مقاومت اسمی خود در شرایط بار قرار دارد. حال اگر یک حریق سلولوزی در ساختمان رخ دهد و ستون بدون هیچ گونه پوشش ضد حریق تحت حریق قرار گیرد، آنگاه انتظار می رود در زمان بسیار کوتاهی (کمتر از ۲۰ دقیقه) دمای ستون به حدود ۵۵۰ درجه سانتی‌گراد برسد. از سوی دیگر، مصالح فولادی با افزایش دما دچار کاهش در مقاومت تسلیم می‌شوند.

نسبت مقاومت باقیمانده به مقاومت اولیه

نمودار فوق نسبت مقاومت باقیمانده به مقاومت اولیه تسلیم را در دماهای مختلف نشان می‌دهد. آنچه که مشخص است آن است که تا دمای حدود ۳۰۰ درجه تغییر چندانی در مقاومت فولاد حادث نشده است اما در دمای ۵۵۰ درجه سانتی‌گراد تقریبا ۴۰ درصد از مقاومت تسلیم سازه کاهش یافته است و به عبارتی ستون مدنظر ما در آستانه فروریزش قرار دارد. فروریزش یک ستون به ویژه اگر در طبقات پایین سازه رخ دهد ممکن است خرابی پیش رونده و در نهایت فروریزش کلی ساختمان را در بر داشته باشد. راهکار اصلاح آسیب پذیری سازه فولادی مسلح کردن آن به پوشش ضد حریق است.

ایران پروف؛ مشاور و مجری پوشش ضد حریق

ایران پروف با بهره گیری از جمعی از مهندسین آتش زبده، آماده ارائه خدمات مشاوره و اجرای پوشش‌های ضد حریق است. برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.

۰۹۱۲۷۹۲۴۱۳۹ دریافت قیمت و دیتاشیت

پوشش ضد حریق چیست و چه کاربردی دارد؟

پوشش ضد حریق چیست؟ همانگونه که از عنوان آن بر می‌آید، پوشش ضد حریق ناظر بر پوششی تکمیلی بر روی قطعه فولادی است که نقش باربری نداشته و صرفا در جهت به تاخیر انداختن زمان رسیدن فولاد به دمای بحرانی ۵۵۰ درجه است. اگر بتوان با بهره‌گیری از پوشش ضد حریق زمان کافی برای انجام عملیات اطفای حریق خرید، هدف مقاوم سازی محقق شده است. اما این زمان طلایی چه میزان است؟

زمان طلایی برای اطفای حریق بستگی به کاربری ساختمان، تعداد طبقات، ارتفاع، مساحت طبقات، استفاده یا عدم استفاده از سیستم های بارنده خودکار و … می‌تواند متغیر باشد. مبحث سوم مقررات ملی ساختمان بسته به پارامترهای فوق زمان‌های مختلفی از ۶۰ دقیقه تا ۱۸۰ دقیقه را برای مقاومت ساختمان مقرر ساخته است. بدیهی است که افزایش تعداد طبقات و یا کاربری‌های حساس‌تر که جان افراد بیشتری را در خطر می‌بینید، زمان طلایی را طولانی تر مقرر ساخته است.

برای آشنایی با ضوابط مربوطه و تعیین تعداد ساعات لازم برای مقاوم سازی یک ساختمان با کاربری مشخص می توانید به مقاله «مقاوم سازی ساختمان و سازه اسکلت فلزی در برابر حریق» مراجعه کنید.

انواع پوشش ضد حریق کدامند؟

امروزه در سایه پیشرفت تکنولوژی می‌توان دریافت که روش‌های مختلفی برای مقاوم سازی سازه‌های فولادی قابل استفاده است. برای نمونه حتی از نانوتکنولوژی نیز در این مبحث استفاده شده است. برخی از پژوهشگران به استفاده از نانولوله‌های کربنی برای مقاوم سازی سازه فولادی در برابر حریق پرداخته اند.

واضح است که علی‌رغم کارایی فنی تکنولوژی‌های پیشرفته در ساخت پوشش ضد حریق، موضوع تجاری شدن آن با چالش هزینه‌ها همراه باشد. در صنعت ساختمان به عنوان یک صنعت بسیار پر حجم استفاده از متریال گران‌قیمت در احجام بزرگ چندان توجیه فنی ندارد. استفاده از رنگ‌های ضد حریق نیز با این چالش بزرگ مواجه هستند. رنگ‌های پف کننده‌ای که به هنگام رخداد حریق افزایش حجم داده و حایلی برای حریق می‌گردند، به ظاهر فناوری جذابی است اما در عمل به دلیل قیمت‌های بالای آن چندان مورد توجه اصحاب صنعت ساختمان قرار نگرفته است.

بدون تردید پوشش ضد حریق پایه معدنی به عنوان موفق ترین و پر کاربردترین نوع پوشش ضد حریق قرار گرفته‌اند. در این پوشش‌ها از نوعی چسباننده (عمدتا سیمان) به همراه مواد معدنی خاص استفاده می شود. ورمیکولیت یکی از پر کاربردترین مواد معدنی برای استفاده در پوشش های ضد حریق است. تلفیق سیمان و ورمیکولیت به همراه الیاف تسلیح کننده ملات و نیز سایر افزودنی های خاص فرمول اصلی پوشش های ضد حریق معتبر در سطح دنیااست. علاقمندان به موضوعات پژوهشی در خصوص پوشش ضد حریق ورمیکولیتی می توانند این مقاله را مطالعه نمایند.

مقاوم سازی با پوشش ضد حریق پایه معدنی
مقاوم سازی با پوشش ضد حریق پایه معدنی

ضخامت پوشش ضد حریق پایه ورمیکولیتی چگونه تعیین می‌شود؟

در بخش‌‌های قبلی مطلب متوجه شدیم که پوشش ضد حریق چیست و اشاره شد که مهمترین کارکرد پوشش ضد حریق ورمیکولیتی خرید زمان طلایی است. این زمان طلایی می تواند از ۶۰ تا ۱۸۰ درجه بسته به کاربری و ارتفاع ساختمان متغیر باشد. واضح است که هر چه زمان طلایی طولانی تر باشد ضخامت بیشتری مورد نیاز است. اما اینکه ضخامت دقیقا چه میزان باید باشد بستگی به مشخصات فیزیکی پوشش و کیفیت ورمیکولیت مورد استفاده و نیز افزودنی های دیگر است. همچنین پارامتر مهم دیگر در تعیین ضخامت پوشش ضد حریق مشخصات هندسی مقطع عضو فولادی مد نظر است. هر چقدر که مقطع عضو مورد نظر از اجزای جدار نازک تر ساخته شده باشد، ضخامت بیشتری برای پوشش مورد نیاز است. به عنوان مثال دو قوطی زیر را به عنوان مقطع دو ستون مختلف با طول یکسان در نظر بگیرید:

ایران پروف

هر دو ستون دارای طول یکسان بوده و در مقطع نیز قوطی با پهنای ۵۰ سانتی متر هستند. اما یکی از ستونها دارای ضخامت ۱۰ میلیمتر و دیگری دارای ضخامت ۵۰ میلیمتر است. واضح است که ستون اول اصطلاحا جدارنازک تر است. به عبارتی دارای اینرسی حرارتی کمتر است و در زمان بسیار کوتاه تری به دمای بحرانی ۵۵۰ می رسد. بنابراین ستون اول آسیب پذیر تر است و برای یک زمان طلایی مشابه در ستون اول نیازمند ضخامت پوشش ضد حریق بیشتری خواهیم بود.

برای کسب اطلاعات بیشتر در این خصوص مقاله «نحوه محاسبه ضخامت پوشش ضد حریق» را مطالعه فرمایید.

شرکت‌های سازنده پوشش ضد حریق از جمله ایران پروف با مراجعه به آزمایشگاه‌های معتبری چون آزمایشگاه حریق مرکز تحقیقات راه و شهرسازی مبادرت به تست انواع نیمرخ‌ها با ضخامت‌های مختلف می‌نمایند تا متکی به داده‌های آزمایشگاهی بتوانند ضخامت لازم برای انواع نیمرخ‌های مختلف را بدست آوردند.

همچنین یکی از آزمایشگاه‌های معتبر بین‌المللی در زمینه ارزیابی بازدهی پوشش های ضد حریق Efectis نام دارد. ایران پروف تست های متعددی از محصولات خود در این آزمایشگاه معتبر صورت داده و تاییدیه های لازم را بر اساس استاندارد معتبر بین المللی UL263 دریافت کرده است.

efectis

ایران پروف؛ مشاور و مجری پوشش ضد حریق

ایران پروف با بهره گیری از جمعی از مهندسین آتش زبده، آماده ارائه خدمات مشاوره و اجرای پوشش‌های ضد حریق است. برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.

۰۹۱۲۷۹۲۴۱۳۹ دریافت قیمت و دیتاشیت

پوشش ضد حریق در صنعت نفت و گاز

موضوع مقاوم سازی سازه های فولادی در صنعت نفت و گاز نیز از اهمیت بسزایی برخوردار است. احتمال رخداد حریق در سایت‌های صنعتی به ویژه در سایت‌های پالایشگاهی و پتروشیمی فراوان است. از سوی دیگر رخداد حریق در سایت‌های صنعتی می‌تواند پیامدهای بسیار سنگینی به همراه داشته باشد. یکی از عواملی که می‌تواند پیامدهای آتش سوزی در سایت‌های صنعتی را به شدت تشدید کند، فروریزش احتمالی سازه‌های باربری است که تجهیزات مختلف را در بر دارند. بنابراین، واضح است که افزایش ایمنی سازه‌های صنعتی در صنعت نفت و گاز در برابر حریق اهمیت بسیار چشم‌گیری دارد و یکی از رشته های فعالیت‌های مهم در عملیات سیویل در سایت‌های نفت و گاز است.

در یک سایت صنعتی مرتبط با نفت و گاز انتظار رخداد حریق‌های هیدروکرینی وجود دارد بر خلاف ساختمان‌ها که منبع حریق‌ها عمدتا سلولوزی است. در حریق‌های سلولوزی چوب و پارچه و … ریشه حریق می‌باشند اما مشتقات نفتی عامل حریق‌های هیدروکربنی می باشند. این دو حریق به لحاظ ذاتی تفاوت چمشگیری دارند. در حریق‌های هیدروکربنی انتظار می‌رود در زمان بسیار کوتاه‌تری نسبت به حریق سلولوزی دمای شعله حریق افزایش یابد.

تفاوت ماهوی حریق های سلولوزی و هیدروکربنی

منحنی فوق تفاوت ماهوی حریق های سلولوزی و هیدروکربنی را به خوبی نشان می‌دهد. همانگونه که این منحنی نشان می دهد در حریق های هیدروکربنی در زمان بسیار کوتاه تری دمای حریق به مقادیر حداکثر خود می رسد اما در حریق سلولوزی این افزایش به صورت تدریحی و با نرخ ملایم تری است.

در سازه‌های صنعت نفت و گاز پوشش های ضد حریق ورمیکولیتی قابلیت استفاده دارند. البته با توجه به تفاوت در رژیم دمایی حریق های هیدروکربنی، پوشش های ضد حریق با مشخصات متفاوتی در حریق های هیدروکربنی مورد استفاده قرار می گیرند. پوشش های ضد حریق هیدروکربنی باید مقاومت به شوک دمایی بالاتری داشته باشند، همچنین به دلیل قرارگیری در شرایط هوای آزاد باید از دوام بیشتری نیز برخوردار باشند. لازم به ذکر است که استانداردهای ویژه‌ای در صنعت نفت توسعه یافته‌اند که به صورت تخصصی به این موضوع پرداخته‌اند. از جمله انجمن نفت آمریکا (American Petroleum Association, API) نشریه‌ای با شماره ۲۲۱۸ در این زمینه منتشر کرده است. برای دانلود کلیک کنید.

fireproofing practices

ایران پروف به عنوان تولیدکننده و مجری پوشش ضد حریق، در حال گذراندن تست های پایانی پوشش های ضد حریق هیدروکربنی براساس استاندارد بین المللی UL1709 است. هم‌اکنون در چند سایت صنعتی نیز از این محصول با موفقیت استفاده شده است. ایران پروف در وندور لیست سازمان آتش نشانی شهر تهران و نیز وندور لیست پتروشیمی اما خمینی شازند اراک در زمینه پوشش ضد حریق قرار دارد.

ایران پروف؛ مشاور و مجری پوشش ضد حریق

ایران پروف با بهره گیری از جمعی از مهندسین آتش زبده، آماده ارائه خدمات مشاوره و اجرای پوشش‌های ضد حریق است. برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.

۰۹۱۲۷۹۲۴۱۳۹ دریافت قیمت و دیتاشیت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *